การท่องเที่ยวจังหวัดเชียงไหม่

 ข้อมูลพื้นฐาน

ข้อมูลพื้นฐาน

      จังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่ประมาณ 20,107.057 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 12,566,910 ไร่ จำแนกเป็นพื้นที่ป่าไม้ 69.92 % (8,787,656 ไร่) พื้นที่ทำการเกษตร 12.82 % (1,611,971 ไร่) พื้นที่อยู่อาศัยและอื่นๆ 17.26 % (2,167,971 ไร่) 

      ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปมีสภาพพื้นที่เป็นภูเขาและป่าละเมาะ มีที่ราบอยู่ตอนกลางตาม 2 ฝั่งแม่น้ำปิง สภาพพื้นที่แบ่งออกได้เป็น 2 ลักษณะ คือ พื้นที่ภูเขา ส่วนใหญ่อยู่ทางทิศเหนือและทิศตะวันตกของจังหวัด คิดเป็นพื้นที่ประมาณ 80% ของพื้นที่จังหวัด เป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำลำธารไม่เหมาะต่อการเพาะปลูก และพื้นที่ราบลุ่มน้ำและที่ราบเชิงเขา กระจายอยู่ทั่วไประหว่างหุบเขาทอดตัวในแนวเหนือ-ใต้ อันได้แก่ ที่ราบลุ่มน้ำปิง ลุ่มน้ำฝาง และลุ่มน้ำแม่งัด เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสมต่อการเกษตร

ความเป็นมาของโครงการ

พื้นที่ของจังหวัดเชียงใหม่ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตลุ่มน้ำปิง ลุ่มน้ำปิงมีพื้นที่รับน้ำฝนทั้งหมดประมาณ 34,856 ตารางกิโลเมตร แม่น้ำปิงมีต้นกำเนิดในทิวเขาผีปันน้ำในเขตอำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ไหลจากทิศเหนือลงมาทางทิศใต้ผ่านพื้นที่ในเขตจังหวัดเชียงใหม่ ลำน้ำสาขาที่สำคัญได้แก่ แม่แตง แม่งัด แม่กวง แม่งาน (แม่ขาน) และแม่แจ่ม สภาพภูมิประเทศตอนบนของลุ่มน้ำปิงเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนปกคลุมด้วยป่าไม้ จากการเพิ่มขึ้นของประชากรและการขยายตัวทางเศรษฐกิจทำให้มีความต้องการใช้น้ำในกิจกรรมต่างๆ เพิ่มขึ้น จึงได้มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่ลุ่มน้ำปิงรวมทั้งโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ เช่น เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล และเขื่อนแม่กวงอุดมธารา แต่ในอนาคตปริมาณความต้องการใช้น้ำในกิจกรรมต่างๆจะเพิ่มมากขึ้นทั้งด้านอุปโภค บริโภค การเกษตร และอุตสาหกรรม อ่างเก็บน้ำขนาดต่างๆ ที่มีอยู่ในปัจจุบันไม่สามารถกักเก็บน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการ การก่อสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่เพิ่มเติมทำได้ยากเพราะมีพื้นที่ที่เหมาะสมจำกัดและมีปัญหาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้จังหวัดเชียงใหม่ในปัจจุบันมีปัญหาเกี่ยวกับน้ำเกิดขึ้นมากมาย เช่น ปัญหาการขาดแคลนน้ำโดยเฉพาะในปีที่เกิดความแห้งแล้ง ฝนทิ้งช่วงหรือฝนตกน้อย และในปีที่มีฝนตกหนักติดต่อกันเนื่องจากความแปรปรวนของอากาศจะก่อให้เกิดปัญหาน้ำท่วม ทำความเสียหายแก่พืชผลและชุมชน ส่วนปัญหาด้านคุณภาพน้ำมีแนวโน้มทวีความรุนแรงเพิ่มขึ้นในอนาคต นอกจากนี้การใช้ทรัพยากรอย่างสิ้นเปลืองทั้งทรัพยากรดิน น้ำ และป่าไม้ เป็นเหตุให้เกิดสภาพเสื่อมโทรมและก่อให้เกิดการชะล้างพังทลายของดิน จังหวัดเชียงใหม่จึงมีความจำเป็นต้องมีระบบการบริหารจัดการน้ำที่เหมาะสมเพื่อป้องกันหรือแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวกับน้ำ

สภาพแหล่งน้ำ

จังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่ประมาณ 20,107 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 12,566,911 ไร่ มีจำนวนประชากรประมาณ 1.63 ล้านคน (ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552) แบ่งการปกครองออกเป็น 25 อำเภอ 

      มีพื้นที่อยู่บน 5 ลุ่มน้ำหลัก คือ ลุ่มน้ำกก ลุ่มน้ำปิง ลุ่มน้ำสาละวิน ลุ่มน้ำวัง และลุ่มน้ำโขง แต่พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตของลุ่มน้ำปิง มีเขื่อนภูมิพลเป็นเขตแบ่งลุ่มน้ำปิงตอนบนและลุ่มน้ำปิงตอนล่าง ลำน้ำธรรมชาติส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดมาจากภูเขาต่างๆ แม่น้ำที่สำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ คือ แม่น้ำปิง นอกจากนี้ยังมีแหล่งน้ำ ขนาดใหญ่ 2 แห่ง คือ เขื่อนแม่กวงอุดมธารา อำเภอดอยสะเก็ด และเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล อำเภอ แม่แตง โดยพื้นที่ลุ่มน้ำหลักและลุ่มน้ำสาขา 

ทรัพยากรน้ำในพื้นที่

1. แหล่งน้ำในจังหวัด

      1.1 ลำน้ำ

1) แม่น้ำปิง เป็นแม่น้ำสายหลัก มีความยาวประมาณ 600 กิโลเมตร มีต้นน้ำมาจาก ดอยถ้วยในอำเภอเชียงดาว ไหลผ่านอำเภอเชียงดาว อำเภอแม่แตง อำเภอสันทราย อำเภอแม่ริม อำเภอเมืองเชียงใหม่ อำเภอสารภี อำเภอหางดง อำเภอสันป่าตอง อำเภอจอมทอง อำเภอฮอด และอำเภอดอยเต่า จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านจังหวัดลำพูน จังหวัดตาก จังหวัดกำแพงเพชร มีอัตราการไหลเฉลี่ย 440 ลบ.ม./วินาที และไหลไปรวมกับแม่น้ำน่านที่ตำบลปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์ เป็นแม่น้ำเจ้าพระยา

2)แม่น้ำแตง มีความยาว 135 กิโลเมตร ต้นน้ำมาจากดอยบุกป่าแฝกขุนแม่แตงในเขตอำเภอเวียงแหง ไหลผ่านอำเภอแม่แตง ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวาที่ตำบลสันมหาพน อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
มีอัตราการไหลเฉลี่ย 300 ลบ.ม./วินาที

 3)แม่น้ำแม่งัด มีความยาว 70 กิโลเมตร มีต้นน้ำมาจากภูเขาทางทิศเหนือของ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ไหลผ่านตำบลเวียง ตำบลน้ำแพร่ ตำบลแม่แวน ตำบลแม่ปั๋ง ตำบลโหล่งขอด ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งซ้ายที่บ้านช่อแล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่

 4)แม่น้ำแม่กวง มีความยาว 105 กิโลเมตร มีต้นน้ำจากดอยผีปันน้ำ ไหลผ่านอำเภอดอยสะเก็ด อำเภอสันทราย อำเภอสันกำแพง อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ และไหลผ่านจังหวัดลำพูน อำเภอบ้านธิ อำเภอเมืองลำพูน ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งซ้ายที่อำเภอป่าซาง

5) แม่น้ำแม่ริม มีความยาว 49 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากป่าแป๋ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ไหลผ่านอำเภอแม่ริม ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวาที่ตำบลริมใต้

 6)แม่น้ำแม่ขาน มีความยาว107 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากดอยแม่ตะละ และ ดอยแม่แดดน้อย อำเภอสะเมิง ไหลผ่านอำเภอแม่วางลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวาที่ตำบลท่าวังพร้าว อำเภอสันป่าตอง

 7)แม่น้ำกลาง มีความยาว 45 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาดอยอินทนนท์ ด้านตะวันออก ไหลผ่านอำเภอจอมทองลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวา

 8)แม่น้ำแม่แจ่ม มีความยาว 170 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากภูเขาทิศเหนือของ ช่องปางเกี๊ยะในอำเภอแม่แจ่ม ไหลผ่านตัวอำเภอแม่แจ่ม และอำเภอฮอด ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวาที่บ้านสบแจ่ม อำเภอฮอด

 9)แม่น้ำแม่หาด มีความยาวประมาณ 70 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาในเขตอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ไหลลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งซ้ายที่อำเภอดอยเต่า

10) แม่น้ำแม่ตื่น มีความยาว 150 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากช่องเขาระหว่างอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ไหลผ่านอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ลงสู่แม่น้ำปิงฝั่งขวาในเขตจังหวัดตาก

11)แม่น้ำกก มีความยาว 180 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากภูเขาทางทิศใต้ของเมือง เชียงตุง ประเทศพม่า ไหลผ่านเมืองกก เมืองสาตะในพม่า ผ่านอำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านอำเภอเมืองเชียงรายแล้วไหลลงสู่แม่น้ำโขง ที่อำเภอเชียงแสน

12) แม่น้ำฝาง มีความยาว 70 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากดอยหัวโท บนถนนสายเชียงใหม่-ฝาง เขตอำเภอไชยปราการไหลขึ้นทางทิศเหนือผ่านอำเภอไชยปราการ อำเภอฝาง อำเภอแม่อาย แล้วไหลลงสู่แม่น้ำกกฝั่งขวา 

 

      1.2 หนองบึง สระน้ำ

      จังหวัดเชียงใหม่มีแหล่งน้ำประเภทหนอง บึง สระน้ำ เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในกิจกรรมหลายๆ ประเภท โดยมีการนำไปใช้ประโยชน์เพื่อการเพาะปลูกมากที่สุด ส่วนการเลี้ยงสัตว์ ประมง น้ำกินน้ำใช้ และอุตสาหกรรมในครัวเรือน มีการนำไปใช้ประโยชน์รองลงมาตามลำดับ

 

2.โครงสร้างพื้นฐานของแผล่งน้ำ

      2.1 อ่างเก็บน้ำสระเก็บน้ำ และฝาย

      จังหวัดเชียงใหม่ มีแหล่งน้ำพัฒนาประเภทอ่างเก็บน้ำ สระเก็บน้ำ และฝาย อยู่หลายแหล่งและมีทั้งประเภทโครงการขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก แต่ส่วนใหญ่จะเป็นโครงการขนาดเล็ก

อาหารพื้นเมือง

น้ำพริกหนุ่ม

เป็นอาหารที่ขึ้นชื่อมากของชาวเหนือ การที่เรียกชื่ออย่างนี้เพราะใช้พริกอ่อน

หรือคนเหนือ เรียกว่าพริกหนุ่มเป็นหลัก นำมาจิ้มกับข้าวเหนียวอุ่นๆ แกล้มด้วยผัก จี้หูด หรือ แคบหมู 

น้ำพริกอ่อง
น้ำพริกชนิดนี้นำมาจากพม่า มีเนื้อเหนียวแน่นด้วยหมูสับ ที่โขลกเข้ากับเครื่องน้ำพริก
จากนั้นนำไปผัดน้ำมันเติมน้ำนิดหน่อย จิ้มทานกับข้าวนึ่ง แกล้มผักดิบ หรือผักลวกตามอัทยาศัย

แกงฮังเล
เป็นอาหารที่มาจากพม่า มีเนื้อหมูเป็นหลัก แกงด้วยกะทิและมีผงกะหรี่หรือผงฮังเล คล้ายๆแกงมัสมั่น
มีทั้งหมูสามชั้น และเนื้อหมูเป็นมันย่องน่ารับประทาน ส่วนเรื่องของ รสชาตินั้นมีทั้งรสเค็มนำ
ตามด้วยหวานและเปรี้ยวเล็กน้อย มีกลิ่นหอมขิงและมันถั่วลิสง

แกงแค
เป็นแกงที่ใช้พืชผักทางเหนือมาปรุง โดยใช้ผักอ่อนหลายชนิด แต่ที่ขาดไม่ได้เลยคือ ชะอม หากขาดไปถือว่าไม่เป็นแกงแคเลยที่เดียว
เครื่องปรุงน้ำแกงจะคล้ายแกงส้ม แต่ไม่ใส่น้ำตาลและน้ำส้มมะขาม แต่จะใส่น้ำปลาร้าเป็นชูรสและแทนน้ำปลาด้วย ซึ่งเป็นอิทธิพล
วัฒนธรรมมอญ ได้รสชาติที่กลมกล่อมด้วยเค็ม เปรี้ยวเล็กน้อย และ หวานน้ำผักอ่อน

ข้าวซอย
เป็นอาหารจานเดียวที่รู้จักกันดี ได้รับมาจากจีนฮ่อ ตามสูตรเดิมของข้าวซอยนั้น น้ำแกงจะต้มด้วยกระดูกเนื้อ
เคี่ยวกับเนื้อหมูและเครื่องแกง ไม่ใส่กระทิลงไปเหมือนในปัจจุบัน แต่เมื่อปรุง จะตักกะทิใส่ในชามก่อนเหยาะซีอิ้ว
ใส่พริกป่นผัดน้ำมันแล้วจึงใส่เส้นบะหมี่ที่ลวกจนนุ่มดีแล้ว ตักน้ำแกงและเนื้อราดบนบะหมี่ โรยต้นหอม
ผักชีซอย แต่ไม่ใส่ผักกาดดองและถั่วงอก ปรุงรสเปรี้ยวด้วยมะนาว

ขนมจีนน้ำเงี้ยว
โดยดั้งเดิมเป็นของพวกไทใหญ่หรือชาวเงี้ยวในพม่า เดิมเรียกกันว่า "ข้าวเส้นน้ำไต" ขนมจีนน้ำเงี้ยวที่เรียกว่าอร่อยนั้น
น้ำแกงจะต้องข้น และหอมจากน้ำพริกแกง ที่คลุกเคล้ากับหมูสับละเอียด ใส่มะเขือส้มสีดาที่มีรสเปรี้ยว
และยังมีเลือดหมู หรือเลือดไก่เป็นส่วนผสมซึ่งต้องนิ่มพอดีไม่แข็งหรือเละจนเกินไป
และที่ขาดไม่ได้ คือเกสรดอกงิ้วป่า ซึ่งนำมาตากแห้งผสมลงไปด้วยจึงได้รสชาติที่กลม